Học song song IELTS và tiếng Trung là câu hỏi mà đội ngũ chúng tôi gặp nhiều nhất trong vài tuần gần đây. Nhiều bạn vẫn đang theo chương trình tiếng Anh chính khóa, rồi bỗng muốn thêm tiếng Trung để mở rộng cơ hội nghề nghiệp. Có bạn cần IELTS để nộp hồ sơ du học, có bạn học tiếng Trung vì gia đình định hướng kinh doanh với đối tác Trung Quốc. Nghe qua thì có vẻ ôm đồm. Nhưng từ kinh nghiệm thực tế của chúng tôi, việc này hoàn toàn khả thi nếu sắp xếp đúng cách. Trong bài này, chúng tôi chia sẻ lộ trình cụ thể từng áp dụng cùng học viên, kèm vài lưu ý để bạn không đuối sức giữa chừng.
Vì sao nhiều bạn trẻ muốn học cả IELTS lẫn tiếng Trung
Khi tư vấn, chúng tôi thường gặp ba nhóm học viên khá rõ nét. Nhóm đầu tiên chuẩn bị du học ở quốc gia nói tiếng Anh, nhưng gia đình lại tính đến chuyện làm ăn với thị trường Trung Quốc về sau. Nhóm thứ hai là sinh viên ngành ngôn ngữ, muốn có thêm một ngoại ngữ để tăng lợi thế khi ra trường. Nhóm cuối cùng đã đi làm, cần IELTS để thăng tiến ở công ty đa quốc gia và học tiếng Trung để làm việc với đối tác.
Dù xuất phát điểm khác nhau, các bạn này đều có chung một nỗi lo. Quỹ thời gian dành cho học tập luôn có hạn. Vì vậy, câu hỏi không nằm ở việc có nên học song song hay không, mà ở cách học sao cho hiệu quả nhất. Đó cũng là lý do chúng tôi viết bài này, dựa trên những trường hợp thật mà mình từng đồng hành.
Rào cản lớn nhất khi ôn hai ngoại ngữ cùng lúc
Rào cản đầu tiên là sự nhiễu ngôn ngữ. Tiếng Anh dùng bảng chữ cái Latinh, có thì và chia động từ. Tiếng Trung dùng chữ Hán, có thanh điệu và cấu trúc câu khác hẳn. Nhiều học viên từng kể với chúng tôi rằng vừa học xong buổi tiếng Trung đã quay sang làm bài IELTS Writing, và đầu óc lẫn lộn hoàn toàn. Có bạn viết câu tiếng Anh mà trong đầu lại bật ra từ tiếng Trung, phải xóa đi viết lại nhiều lần.
Rào cản thứ hai là áp lực thời gian. IELTS đòi hỏi luyện đều cả bốn kỹ năng Nghe, Nói, Đọc, Viết. Tiếng Trung ở giai đoạn đầu lại cần nhiều thời gian để ghi nhớ mặt chữ Hán. Nếu không có kế hoạch rõ ràng, bạn rất dễ rơi vào cảnh môn này được học, môn kia bị bỏ bê, và cuối cùng cả hai đều không tiến xa. Chúng tôi từng chia sẻ thêm về cách cân bằng giữa IELTS, tiếng Anh và tiếng Trung trong cùng một giai đoạn học. Bạn có thể đọc thêm để hình dung rõ hơn những khó khăn thường gặp.
Cách chúng tôi phân bổ thời gian theo từng giai đoạn
Chúng tôi từng đồng hành cùng một bạn tên Linh, sinh viên năm ba ngành Kinh tế đối ngoại. Linh cần IELTS 6.5 để nộp học bổng trao đổi và muốn học tiếng Trung giao tiếp cho công việc sau này. Ban đầu, Linh học cả hai môn xen kẽ theo cảm hứng: hôm nào rảnh thì học nhiều, hôm nào bận thì bỏ luôn. Sau hai tháng, bạn gần như không tiến bộ ở môn nào.
Đội ngũ gia sư tại Hà Nội của chúng tôi đề xuất Linh áp dụng nguyên tắc một môn chính, một môn phụ theo từng giai đoạn. Ba tháng đầu, Linh dành khoảng 70% thời gian cho IELTS. Phần còn lại, tức khoảng 30%, dành cho tiếng Trung ở mức duy trì, chủ yếu là nghe và làm quen phát âm. Khi đạt mục tiêu IELTS, tỷ lệ này đảo ngược hoàn toàn, phần lớn thời gian chuyển sang tiếng Trung. Cách làm này giúp Linh không bị phân tán mà vẫn giữ nhịp học đều ở môn phụ.
Thời điểm hợp lý để bắt đầu tiếng Trung khi đang ôn IELTS
Đây là câu hỏi chúng tôi nhận được nhiều nhất từ cả phụ huynh lẫn học viên. Theo quan sát của đội ngũ, thời điểm thích hợp để bắt đầu tiếng Trung là khi IELTS đã ổn định ở mức band mục tiêu trừ đi 0.5. Lúc này, bạn chủ yếu chỉ cần luyện đề và giữ phong độ, nên thời gian còn lại có thể dành cho tiếng Trung mà không ảnh hưởng nhiều đến tiến độ chính.
Ngược lại, nếu bạn vừa bắt đầu học IELTS từ con số không, chúng tôi khuyên nên hoãn tiếng Trung lại một thời gian. Giai đoạn nền tảng của IELTS cần sự tập trung cao, lúc này bạn đang xây dựng phản xạ ngôn ngữ và dễ bị xáo trộn nhất nếu học thêm một ngôn ngữ khác. Với những bạn muốn tìm nơi học bài bản để bắt đầu đúng lúc, chúng tôi gợi ý tham khảo khóa học tiếng Trung giao tiếp có lộ trình rõ ràng. Cường độ của khóa này có thể điều chỉnh theo từng học viên, nên khá phù hợp để học song song với việc ôn một ngoại ngữ khác.
Một tình huống thực tế từ đội ngũ chúng tôi
Chúng tôi từng tư vấn cho một phụ huynh có con học lớp 11. Mục tiêu của bạn là IELTS 6.5 để nộp hồ sơ du học, cộng thêm tiếng Trung nhằm có lợi thế khi xét học bổng. Chúng tôi đề xuất gia đình cho con tập trung IELTS trong học kỳ một, chỉ học tiếng Trung nhẹ nhàng vào cuối tuần. Sang học kỳ hai, khi IELTS đã đạt mục tiêu, bạn mới tăng tốc tiếng Trung lên năm buổi mỗi tuần. Kết quả là bạn giữ được điểm số ổn định ở cả hai môn mà không bị quá tải như gia đình từng lo ngại.
Làm sao biết nên tiếp tục học song song hay tạm dừng một môn
Chúng tôi khuyên học viên tự đánh giá lại tiến độ sau mỗi bốn đến sáu tuần. Nếu điểm luyện tập IELTS đi ngang hoặc tụt so với trước, đó là dấu hiệu bạn nên giảm bớt thời gian cho tiếng Trung và dồn sức trở lại cho môn chính. Ngược lại, nếu IELTS vẫn tiến bộ đều mà tiếng Trung giậm chân tại chỗ, có thể bạn cần tăng thêm buổi học hoặc đổi phương pháp ghi nhớ chữ Hán.
Chúng tôi từng gặp một trường hợp khá thú vị. Một bạn học viên đang luyện IELTS từ band 6.0 lên 7.0 và học tiếng Trung ba buổi mỗi tuần song song với việc luyện thi. Sau một tháng, bạn nhận ra điểm Speaking chững lại, trong khi phản xạ tiếng Trung lại tiến bộ khá nhanh. Chúng tôi đề xuất bạn tạm giảm tiếng Trung xuống còn một buổi mỗi tuần trong ba tuần. Thời gian dư ra, bạn dồn hết cho luyện Speaking cùng gia sư. Sau đó, bạn quay lại nhịp học cũ và cả hai môn đều đi lên ổn định.
Việc theo dõi sát tiến độ như vậy giúp bạn tránh tình trạng cố học cả hai theo quán tính, trong khi thực tế một môn có thể đang bị bỏ quên mà bản thân không hay biết. Đây cũng là điều chúng tôi luôn nhấn mạnh với học viên ngay từ buổi tư vấn đầu tiên.
Giữ động lực khi học hai ngoại ngữ cùng lúc
Học song song rất dễ gây nản, nhất là khi tiến độ chậm hơn so với việc chỉ học một môn. Chúng tôi thường khuyên học viên đặt mục tiêu nhỏ theo tuần thay vì theo tháng, để dễ cảm nhận sự tiến bộ mỗi ngày. Mục tiêu tuần nên cụ thể, ví dụ thuộc thêm 30 chữ Hán mới hoặc làm một bài Listening IELTS không sai quá ba câu. Khi nhìn thấy kết quả rõ ràng, bạn sẽ có thêm động lực để duy trì.
- Đổi môi trường học giữa hai môn, chẳng hạn học IELTS ở nhà và học tiếng Trung ở trung tâm, giúp não bộ phân biệt rõ hai ngôn ngữ.
- Ghi lại nhật ký học mỗi tối, chỉ cần vài dòng về điều đã học và điều còn vướng.
Chọn đúng nơi luyện thi ngay từ đầu cũng là yếu tố quan trọng để tránh mất thời gian đổi lộ trình giữa chừng. Chúng tôi từng gặp không ít học viên phải đổi trung tâm hai, ba lần vì phương pháp không phù hợp, khiến quỹ thời gian cho tiếng Trung bị thu hẹp đáng kể. Nếu bạn lo ngại chuyện quá tải khi vừa ôn IELTS vừa theo chương trình chính khóa ở trường, chúng tôi cũng có một bài viết dành riêng cho tình huống này. Đó là câu chuyện của những bạn học sinh từng lo sợ quá tải như vậy, và nhiều khả năng bạn sẽ thấy khá quen thuộc.
Học song song IELTS và tiếng Trung không dễ, nhưng cũng không phải điều bất khả thi như nhiều người vẫn nghĩ. Điều quyết định nằm ở cách bạn phân bổ thời gian theo từng giai đoạn, chọn đúng thời điểm bắt đầu môn phụ và giữ được động lực suốt quá trình. Chúng tôi tin rằng nếu có lộ trình rõ ràng ngay từ đầu, cộng với sự kiên trì đều đặn mỗi ngày, bạn hoàn toàn có thể đạt cả hai mục tiêu mà không phải đánh đổi quá nhiều sức lực hay thời gian nghỉ ngơi của mình.